Προσεχώς...

Ο ΘΕΟΦΙΛΟΣ



Nα σας συστήσω τον Θεόφιλο, ο οποίος βρίσκεται κάτω κάτω στη σελίδα. Νέος συγκάτοικος στο blog και από δω και στο εξής θα μας συντροφεύει. Mπορείτε να παίξετε μαζί του, αλλά με προσοχή. Δαγκώνει. Λύκος, βλέπετε. Κι όταν ουρλιάζει, μην ανησυχείτε. Είναι το φεγγάρι...

Kαι λίγος... Horkheimer

Τα ακόλουθα αποσπάσματα προέρχονται από το λεγόμενο «Φιλοσοφικό Σημειωματάριο» του Max Horkheimer. Πρόκειται για το μοναδικό βιβλίο που εξεδόθη μετά τον θάνατο του φιλοσόφου (1973).
Στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ύψιλον σε μετάφραση της Ελένης Τσούκα και του Ζήση Σαρίκα, ο οποίος είχε και την όλη επιμέλεια της έκδοσης. Δική του και η επιλογή των κειμένων που τελικά μεταφράστηκαν, καθώς και οι σημειώσεις που τα συνοδεύουν. Υπογραμμίζουμε εδώ τη συνέπεια και το μεταφραστικό ήθος του Σαρίκα, ο οποίος, ακαταπόνητος, εδώ και τόσα χρόνια χαρίζει στη γλώσσα μας σπουδαία έργα της γερμανικής φιλοσοφικής σκέψης. Οι εκλεκτικές συγγένειες των έργων που αγαπά να μεταφράζει προδίδουν κάτι και από τον πνευματικό προσανατολισμό του ίδιου του μεταφραστή. Σημειώνουμε μέσα στα πολλά και τις εξαίρετες μεταφράσεις του των σπουδαιότερων έργων του Νίτσε.
Με την υπόσχεση να επανέλθουμε, συνεχίζουμε...



Ριζοσπάστες

Μπρος στα ελαττώματα της συζύγου τους δείχνονται όλο κατανόηση – η ανθρωπότητα όμως οφείλει να κάνει αύριο το θαύμα. Φέρονται τάχα έτσι επειδή αγαπούν λίγο ή επειδή αγαπούν πολύ την ανθρωπότητα;



Έκφραση και πόνος

Το γράψιμο μπορεί να σημαίνει είτε ότι κάνει κανείς διαπιστώσεις, σημειώνει γεγονότα και συμβάλλει συνεπώς στη διαδικασία της κυριαρχίας, είτε ότι εκφράζεται. Κι επειδή η έκφραση είναι εδώ βουβή, ο πόνος είναι ένας πόνος που παραπονιέται για τον εαυτό του: έτσι, ακόμη κι όταν κλαίει για άλλους, περιέχει ένα ναρκισσιστικό μεμψίμοιρο στοιχείο. Εξ ου και η ύπαρξη του ναρκισσιστικού στοιχείου σ’ όλη σχεδόν την ποίηση. Υπάρχει μήπως έκφραση που να μην είναι επώδυνη; Στη μη επιστημονική γραμματεία παραμένει η επιλογή μεταξύ του μύθου, του σφαλερού, και του θρήνου, του αδύναμου. Από τούτο το δίλημμα αντλεί ο Θετικισμός τη δύναμή του. Ακόμα κι αυτή η παρατήρηση υπόκειται στην ίδια συνθήκη. Το νόημά της μοιάζει με φως που τρεμοσβήνει.



Για την αυτογνωσία

Η μετατροπή της φύσης σε απλό υλικό δεν είναι τόσο μια αδικία απέναντί της όσο μια φυγή του ζώντος όντος από τον ίδιο του τον εαυτό που λαμβάνει χώρα στο πρόσωπο του ανθρώπου: μια έλλειψη της αυτογνωσίας. Σίγουρα πρέπει να σμιλέψουμε τούτη τη λέξη με τέτοιον τρόπο ώστε να περιλαμβάνει και την πράξη.


Το ερώτημα της φιλοσοφίας

«Αν δεν υπάρχει Θεός, δεν χρειάζεται να παίρνω τίποτα στα σοβαρά», είναι το επιχείρημα του θεολόγου. Οι φρικαλεότητες τις οποίες διαπράττω, τα πάθη που αφήνω να με παρασέρνουν, ζουν, από τη στιγμή που έγιναν και μετά, μονάχα στην ενθυμούμενη ανθρώπινη συνείδηση και ύστερα χάνονται μαζί της. Δεν έχει κανένα απολύτως νόημα να λέμε ότι τότε τουλάχιστον ήταν αληθινά. Δεν υπάρχουν πια, δεν είναι πια αληθινά: και τα δυο σημαίνουν το ίδιο. Εκτός κι αν έχουν φυλαχτεί από κάποιον – απ’ το Θεό. Μπορεί κανείς να το παραδεχτεί αυτό και ταυτόχρονα να διάγει μια ζωή χωρίς Θεό; Αυτό είναι το ερώτημα της φιλοσοφίας.



Οι συνένοχοι

Δεν επιτρέπεται να παραπονιόμαστε, ό, τι κι αν συμβεί, αφού καθόμαστε ήσυχα και άνετα στις πολυθρόνες μας, δειπνούμε και συζητούμε, παρόλο που ξέρουμε πως η ζωή είναι κόλαση. Ακόμη κι εμείς ανήκουμε στους διαβόλους – ακόμη κι εμείς.


Έπεται συνέχεια...

STABAT MATER

Stabat mater dolorosa
iuxta Crucem lacrimosa,
dum pendebat Filius.

Cuius animam gementem,
contristatam et dolentem
pertransivit gladius.

O quam tristis et afflicta
fuit illa benedicta,
mater Unigeniti!

Quae maerebat et dolebat,
pia Mater, dum videbat
nati poenas inclyti.

Quis est homo qui non fleret,
matrem Christi si videret
in tanto supplicio?

Quis non posset contristari
Christi Matrem contemplari
dolentem cum Filio?

Pro peccatis suae gentis
vidit Iesum in tormentis,
et flagellis subditum.

Vidit suum dulcem Natum
moriendo desolatum,
dum emisit spiritum.

Eia, Mater, fons amoris
me sentire vim doloris
fac, ut tecum lugeam.

Fac, ut ardeat cor meum
in amando Christum Deum
ut sibi complaceam.

Sancta Mater, istud agas,
crucifixi fige plagas
cordi meo valide.

Tui Nati vulnerati,
tam dignati pro me pati,
poenas mecum divide.

Fac me tecum pie flere,
crucifixo condolere,
donec ego vixero.

Iuxta Crucem tecum stare,
et me tibi sociare
in planctu desidero.

Virgo virginum praeclara,
mihi iam non sis amara,
fac me tecum plangere.

Fac, ut portem Christi mortem,
passionis fac consortem,
et plagas recolere.

Fac me plagis vulnerari,
fac me Cruce inebriari,
et cruore Filii.

Flammis ne urar succensus,
per te, Virgo, sim defensus
in die iudicii.

Christe, cum sit hinc exire,
da per Matrem me venire
ad palmam victoriae.

Quando corpus morietur,
fac, ut animae donetur
paradisi gloria. Amen.

Λέρμοντωφ. Ο δεύτερος των τραγικών Διοσκούρων της ρωσικής ποίησης του δεκάτου ενάτου αιώνα. Ο πρώτος είναι ο Πούσκιν.

Φλογερός όσο και ο "εν όπλοις αδελφός του", ορμητικός ώς την παραφορά, σκληρός όπως οι βράχοι του Καυκάσου που τόσο τραγούδησε. Περήφανος πέρα από μέτρο, αδιάλλακτος σαν προφήτης, ερωτόληπτος παθητικότατος και συνάμα εραστής ρωμαλέος της δικαιοσύνης και της ελευθερίας. Αρσενικός ολότελα, σε σκέψη, στίχο και πράξη, δεν είναι τυχαίο που βρίσκει - στα 26 του μόλις - τον θάνατο κι αυτός σε μονομαχία. Μια σφαίρα, μια μαχαιριά και όλα τελειώνουν. Ένας κόσμος σβήνει και πλέον δεν υπάρχει ανατολή. Μόνο μια δύση αιώνια, το βύθισμα που δεν έχει τέλος...

The Dagger (1838)


Yes, I like you, my knife of damask pledge,
My friend so bright and so cold,
A thoughtful Georgian forged you for his revenge,
A free Circassian then sharpened for a row.

You had been trusted me by lily-like a hand –
A sign for memory – in time of separation,
And now no blood has dripped from you on land,
But crystal tears – the pearls of depravation.

And looking strait at me, the black and immense eyes,
Filled to their rims with the mysterious woe,
Like your reflective steel in light of fire-dance,
Were sometimes darkness – sometimes glow.

On roads, you are friend – the voiceless passion’s grant,
And for a traveler – the object to rely on:
I will be never changed – my soul will be hard
As you, as you, my friend of iron.



Μετάφραση από τα ρωσικά: YEVGENY BONVER

O ΔΑΙΜΟΝΑΣ (απόσπασμα τέταρτο)



Στο στήθος σου οι πόθοι των αγνών,
στα μάτια σου τα πάθη των ηρώων,
στον ουρανό σου τ’ άστρα των Θεών,
ξεσπούν στη Γη σου οι θρήνοι των αθώων.

Συγκρούσεις μακρινές αστερισμών,
θηρίων, απ’ τη λήθη, ορμές και ζώων,
γεννήσεις και πορείες των λαών,
Σκυθών και Κιμμερίων, Κελτών, Τρώων.

Οι μάχες τους κι οι πόνοι κι οι πληγές
είναι δικοί σου, η Φωνή μού είπε·
τον κόσμο αυτόν αγκάλιασε και δες

και τις πληγές σου κάθισε και μέτρα,
ρυθμέ ζωής, της Γης παλμέ και χτύπε,
εσύ που είσαι φλόγα κι είσαι πέτρα.


© Θεοδόσης Βολκώφ

ΔΑΒΙΔ (απόσπασμα)



Εσύ
που δουλεύεις στα κάτεργα αυτού του πολιτισμού
και δεν με ακούς
εσύ
που μέσα στα ορυχεία του είσαι
και δεν με βλέπεις
κι εγώ μέσα από κάτεργα σού μιλώ
κι εγώ μέσα από ορυχεία σε κοιτάζω
εσένα μόνο έχω στο βλέμμα μου
και τον κοινό μας τον προορισμό
και τη μοίρα μας
που δεν διαφέρει·
δεν είναι αυτός ο κόσμος
που για σένα η θέλησή μου ονειρεύτηκε
ούτε αυτός
που μυστικά
η πίστη μου οικοδομεί·
από τον εαυτό μου ξεκινώ για να σου μιλήσω
από τον εαυτό σου ξεκίνησε
και θα μπορέσεις να με ακούσεις.




© Θεοδόσης Βολκώφ

REQUIEM

Requiem aeternam dona eis, Domine,    Grant them eternal rest, O Lord,

et lux perpetua luceat eis.           and may perpetual light shine on them.

Te decet hymnus, Deus, in Sion,               Thou, O God, art praised in Sion,

et tibi reddetur votum in Jerusalem.  and unto Thee shall the vow

Exaudi orationem meam,                be performed in Jerusalem.

ad te omnis caro veniet.              Hear my prayer, unto Thee shall all

Requiem aeternam dona eis, Dimine,            flesh come.            

et lux perpetua luceat eis.           Grant them eternal rest, O Lord,

                                      and may perpetual light shine on them.

Kyrie

Kyrie eleison.                        Lord have mercy upon us.

Christe eleison.                      Christ have mercy upon us.

Kyrie eleison.                        Lord have mercy upon us.

Sequentia

Dies irae, dies illa                  Day of wrath, that day

Solvet saeclum in favilla,            Will dissolve the earth in ashes

Teste David cum Sibylla.              As David and the Sibyl bear witness.

Quantus tremor est futurus            What dread there will

Quando judex est venturus             When the Judge shall come

Cuncta stricte discussurus.           To judge all things strictly.

Tuba mirum spargens sonum             A trumpet, spreading a wondrous sound

Per sepulcra regionum                 Through the graves of all lands,

Coget omnes ante thronum.             Will drive mankind before the throne.

Mors stupebit et natura                       Death and Nature shall be astonished

Cum resurget creatura                 When all creation rises again

Judicanti responsura.                 To answer to the Judge.

Liber scriptus proferetur             A book, written in, will be brought 

In quo totum continetur,                      forth

Unde mundus judicetur.                In which is contained everything that is

                                      Out of which the world shall be judged.

Judex ergo cum sedebit                When therefore the Judge takes His seat

Quidquid latet apparebit,             Whatever is hidden will reveal itself.

Nil inultum remanebit.                Nothing will remain unavenged.

Quid sum miser tunc dicturus,         What then shall I say, wretch that I am

Quem patronum rogaturus,              What advocate entreat to speak for me,

Cum vix justus sit securus?           When even the righteous may hardly be

                                              secure?

Rex tremendae majestatis,             King of awful majesty,

Qui salvandos salvas gratis,          Who freely savest the redeemed,

Salve me, fons pietatis.              Save me, O fount of goodness.

Recordare, Jesu pie,                  Remember, blessed Jesus,

Quod sum causa tuae viae,             That I am the cause of Thy pilgrimage,

Ne me perdas illa die.                Do not forsake me on that day.

Quaerens me sedisti lassus,           Seeking me Thou didst sit down weary,

Redemisti crucem passus,              Thou didst redeem me, suffering death

Tantus labor non sit cassus                   on the cross.

                                      Let not such toil be in vain.

Juste judex ultionis                  Just the avenging judge,

Donum fac remissionis                 Grant remission

Ante diem rationis.                   Before the day of reckoning.

Ingemisco tamquam reus,                       I groan like a guilty man.

Culpa rubet vultus meus,              Guilt reddens my face.

Supplicanti parce, Deus.              Spare a suppliant, O God.

Qui Mariam absolvisti                 Thou who didst absolve Mary Magdalene

Et latronem exaudisti,                        And didst hearken to the thief,

Mihi quoque spem dedisti.             To me also hast Thou given hope.

Preces meae non sunt dignae,          My prayers are not worthy,

Sed tu bonus fac benigne,             But Thou I Thy merciful goodness grant

Ne perenni cremer igne.                       That I burn not in everlasting fire.

Inter oves locum praesta,             Place me among Thy sheep

Et ab haedis me sequestra,            And seperate me from the goats,

Statuens in parte dextra.             Setting me on Thy right hand.

Confutatis maledictis                 When the accursed have been confounded

Flammis acribus addictis,             And given over to the bitter flames,

Voca me cum benedictis.                       Call me with the blessed.

Oro supplex et acclinis,              I pray in supplication on my knees.

Cor contritum quasi cinis,            My heart contrite as the dust,

Gere curam mei finis.                 Safeguard my fate.

Lacrimosa dies illa                   Mournful that day

Qua resurget ex favilla                       When from the dust shall rise

Judicandus homo reus.                 Guilty man to be judged.

Huic ergo parce, Deus,                Therefore spare him, O God.

Pie Jesu Domine,                      Merciful Jesus, Lord

Dona eis requiem.                     Grant them rest.

Offertorium

Domine, Jesu Christe, Rex gloriae,    Lord Jesus Christ, King of glory,

libera animas omnium fidelium         deliver the souls of all the faithful

        defunctorum                    departed from the pains of hell and 

de poenis inferni, et de profundo lacu:       from the bottomless pit.

libera eas de ore leonis,             Deliver them from the lion's mouth.

ne absorbeat eas tartarus, ne cadant  Neither let them fall into darkness   

        in obscurum,                   nor the black abyss swallow them up.

sed signifer sanctus Michael          And let St. Michael, Thy standard-

retraesentet eas in lucem sanctam,    bearer, lead them into the holy light

quam olim Abrahae promisisti          which once Thou didst promise

et semini ejus.                       to Abraham and his seed.

Hostias et preces, tibi, Domine,      We offer unto Thee this sacrifice     

laudis offerimus;                     of prayer and praise.

tu suscipe pro animabus illis,        Receive it for those souls

quarum hodie memoriam facimus:        whom today we commemorate.

fac eas, Domine, de morte transire ad         Allow them, O Lord, to cross

        vitam,                         from death into the life

quam olim Abrahae promisisti          which once Thou didst promise to

et semini ejus.                       Abraham and his seed.

Sanctus

Sanctus, Sanctus, Sanctus,            Holy, holy, holy,

Dominus Deus Sabaoth!                 Lord God of Sabaoth

Pleni sunt coeli et terra gloria tua. Heaven and earth are full of Thy glory.

Osanna in excelsis.                   Hosanna in the highest.

Benedictus

Benedictus qui venit in nomine Domini.        Blessed is He who cometh in the name of 

Osanna in excelsis.                   the Lord.  Hosanna in the highest.

Agnus Dei

Agnus Dei, qui tollis peccata mundi,  Lamb of God, who takest away the sins of

dona eis requiem.                     the world, grant them rest.

Agnus Dei, qui tollis peccata mundi,  Lamb of God, who takest away the sins of

dona eis requiem sempiternam.         the world, grant them everlasting rest.

Communion

Lux aeterna luceat eis, Domine,               May eternal light shine on them, O Lord

cum sanctis tuis in aeternum,         with Thy saints for ever,

quia pius es.                         because Thou art merciful.

Requiem aeternam dona eis, Domine,    Grant the dead eternal rest, O Lord,

et lux perpetua luceat eis,           and may perpetual light shine on them.

cum santis tuis in aeternum,          with Thy saints for ever,

quia pius es.                         because Thou are merciful.